Nhân dịp kỷ niệm 70 năm cuộc Cách mạng và đấu tranh giành tự do Hungary năm 1956, Đại học Miskolc (Hungary) tổ chức các hoạt động tưởng niệm, tôn vinh những sinh viên và người dân đã tham gia phong trào đấu tranh chống chế độ độc tài cộng sản. Đặc biệt, nhà trường tái hiện dấu mốc lịch sử khi Nghị quyết 11 điểm của sinh viên được thông qua ngày 22/10/1956, trước khi Đại học Bách khoa Budapest công bố bản yêu sách 16 điểm một ngày sau đó.
Nghị quyết 11 điểm và dấu ấn lịch sử của sinh viên Miskolc
Theo thông tin từ Đại học Miskolc, kể từ khi chuyển về thành phố Miskolc, trường đã giữ vai trò đặc biệt trong đời sống của địa phương và khu vực. Với tư cách là một cộng đồng trí thức, nhà trường từng tham gia tích cực vào những thời khắc mang tính bước ngoặt của lịch sử Hungary.
Tháng 10/1956, sinh viên Đại học Kỹ thuật Công nghiệp nặng (Nehézipari Műszaki Egyetem), tiền thân của Đại học Miskolc hiện nay, đã thể hiện lập trường mạnh mẽ, góp phần làm lung lay nền tảng của chế độ độc tài cộng sản.
Ngày 22/10/1956, Hội đồng Sinh viên của trường tổ chức phiên họp và thông qua bản tuyên ngôn gồm 11 yêu sách. Sự kiện này có ý nghĩa lịch sử đặc biệt khi diễn ra trước bản yêu sách 16 điểm của sinh viên Đại học Bách khoa Budapest một ngày.
Nội dung 11 điểm không chỉ đề cập đến quyền tự chủ đại học và yêu cầu xóa bỏ giáo dục mang tính ý thức hệ, mà còn đưa ra một chương trình cải cách toàn diện ở cấp quốc gia.
Các yêu sách đáng chú ý gồm yêu cầu quân đội Liên Xô rút khỏi Hungary theo các điều khoản của hiệp ước hòa bình; chấm dứt Hiệp ước Warsaw và thiết lập vị thế trung lập cho đất nước; tổ chức bầu cử tự do, bí mật theo thể chế đa đảng; thành lập chính phủ quốc gia mới do Nagy Imre lãnh đạo.
Sinh viên cũng yêu cầu công khai, rà soát các hiệp định thương mại và liên chính phủ; đưa những công dân Hungary bị đưa trái phép sang Liên Xô trở về nước; bảo đảm tự do ngôn luận, báo chí, phát thanh và xóa bỏ kiểm duyệt.
Bên cạnh đó, bản tuyên ngôn đề cập việc khôi phục quốc huy Kossuth, đưa ngày 15/3 trở thành ngày lễ quốc gia, khôi phục bản sắc dân tộc trong quân đội và cảnh sát, cải thiện đời sống của nông dân, công nhân, đồng thời thể hiện tình đoàn kết với cuộc đấu tranh vì tự do và các mục tiêu dân chủ của nhân dân Ba Lan.
Trong tuyên bố kết thúc, sinh viên khẳng định mong muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội trong một quốc gia độc lập, đồng thời kêu gọi chính phủ trả lời công khai những yêu cầu được đưa ra và vận động toàn thể nhân dân tham gia.
Những hy sinh của sinh viên trong cuộc đấu tranh năm 1956
Đại học Miskolc nhấn mạnh tinh thần trách nhiệm xã hội và sự dũng cảm của sinh viên trong phong trào năm 1956. Dù cuộc cách mạng sau đó bị đàn áp, sinh viên Miskolc đã phải trả giá bằng những hy sinh về tính mạng.
Trong thời điểm lực lượng Liên Xô tiến hành chiến dịch quân sự nhằm dập tắt cuộc cách mạng, khuôn viên Đại học Miskolc là địa điểm duy nhất tại thành phố Miskolc diễn ra các cuộc giao tranh vũ trang đáng kể.
Rạng sáng ngày 4/11/1956, đạn pháo từ xe tăng được điều động đến khu vực trường đại học đã khiến hai sinh viên thiệt mạng. Các nạn nhân là Kiss Gábor, sinh viên năm thứ nhất ngành Kỹ thuật cơ khí, và Kölbert Gábor, sinh viên năm thứ nhất ngành Kỹ thuật khai mỏ.
Sau khi cuộc cách mạng bị đàn áp, nhiều sinh viên tài năng phải đối mặt với những năm tháng trả thù và đe dọa. Không ít người buộc phải rời Hungary, để lại những câu chuyện về một thế hệ đã dũng cảm đứng lên vì công bằng xã hội và quyền tự do.
Hiệu trưởng Đại học Miskolc Horváth Zita gọi đây là ngôi trường của tinh thần kháng cự, nơi phong trào cách mạng ở các vùng ngoài thủ đô bắt đầu chống lại cấu trúc quyền lực đảng – nhà nước áp bức vào tháng 10/1956.
Trong khi đó, nhà văn, kỹ sư Ungváry Rudolf, người từng phụ trách sinh viên tại Miskolc năm 1956, nhấn mạnh rằng sinh viên đã đưa ra lập trường về những vấn đề liên quan đến toàn thể nhân dân Hungary, trở thành những chiến sĩ tiên phong của cuộc cách mạng hy vọng.
Chuỗi hoạt động kỷ niệm 70 năm và lưu giữ ký ức lịch sử
Nhân dịp kỷ niệm 70 năm, Đại học Miskolc triển khai chuỗi hoạt động mang chủ đề ’56/70, nhằm tái hiện những sự kiện lịch sử và tôn vinh những người tham gia cuộc cách mạng.
Chương trình gồm các buổi chiếu phim tài liệu Óriások voltunk (Chúng ta từng là những người khổng lồ); tọa đàm và triển lãm tưởng niệm với chủ đề ’56 Miskolcon és környékén (Năm 1956 tại Miskolc và khu vực lân cận); hội thảo Amikor fellobbant a szabadság (Khi ngọn lửa tự do bùng cháy), tập trung vào các sự kiện năm 1956 tại hạt Borsod-Abaúj-Zemplén; cùng chương trình tưởng niệm chính thức của trường.
Nhà trường cũng giới thiệu những tư liệu lịch sử, hình ảnh về hoạt động của sinh viên trong cuộc cách mạng, trong đó có bản truyền đơn gốc của sinh viên được lưu giữ tại Thư viện Điện tử Hungary thuộc Thư viện Quốc gia Széchényi.
Thông qua những tư liệu và câu chuyện nhân chứng, Đại học Miskolc tái hiện vai trò của Hội đồng Sinh viên trong phong trào năm 1956. Tổ chức này không chỉ đại diện cho sinh viên mà còn bao gồm những giảng viên, sinh viên tham gia các hoạt động cách mạng, từ lực lượng Vệ binh Quốc gia đến công tác tổ chức và điều phối.
Những ký ức được lưu giữ cũng phản ánh sự khốc liệt của các cuộc giao tranh, những năm tháng đàn áp sau cách mạng và số phận của những người từng tham gia phong trào. Qua đó, nhà trường tiếp tục tôn vinh tinh thần dũng cảm, trách nhiệm xã hội và khát vọng tự do của thế hệ sinh viên Hungary năm 1956.
