Biểu tượng Toán học và Đổi mới tôn vinh Khoa học tại Đại học Szeged

Ngày 26/3/2026, tại thành phố Szeged, chuỗi sự kiện khoa học – nghệ thuật đã được tổ chức nhằm kỷ niệm 200 năm thành lập Viện Hàn lâm Khoa học Hungary và 65 năm hoạt động của Ủy ban Khu vực Szeged. Điểm nhấn của chương trình là lễ khánh thành tượng Szilassi-poliéder trước Trung tâm Nghiên cứu và Thông tin József Attila của Đại học Szeged, cùng hội nghị “Khoa học tại vùng Nam Đại Đồng bằng” và triển lãm “Trải nghiệm toán học”. Các hoạt động không chỉ tôn vinh lịch sử khoa học mà còn nhấn mạnh vai trò của đổi mới, sáng tạo và sự kết nối giữa khoa học với nghệ thuật trong đời sống đương đại.

Biểu tượng khoa học từ một phát hiện toán học

Tâm điểm của sự kiện là tượng Szilassi-poliéder – một cấu trúc hình học đặc biệt do nhà toán học Szilassi Lajos phát hiện năm 1977. Đây là khối đa diện gồm bảy mặt, trong đó mỗi mặt đều tiếp xúc với tất cả các mặt còn lại, một đặc điểm từng được cho là không thể tồn tại trong hình học truyền thống. Công trình điêu khắc hiện đại được đặt tại lối vào trung tâm nghiên cứu, trở thành biểu tượng của khoa học và đổi mới tại Szeged.

Phát biểu tại lễ khánh thành, bà Fendler Judit, Thủ quỹ Đại học Szeged, nhấn mạnh: “Đây không chỉ là một đặc điểm hình học, mà còn là câu chuyện về việc không được từ bỏ sau nhiều lần thất bại. Công nghệ chỉ thực sự có giá trị khi có sự sáng tạo của con người đứng sau.”

Tác giả của tác phẩm, nghệ sĩ Borbás Dorka, cho biết mục tiêu của công trình là khơi gợi tư duy cho người xem, nhắc nhở rằng khoa học và nghệ thuật có chung nguồn gốc từ sự tò mò của con người. Công trình vì thế không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn là cầu nối giữa tri thức và cảm hứng sáng tạo.

Hội nghị khoa học và những góc nhìn đa chiều

Sau lễ khánh thành, hội nghị “Khoa học tại vùng Nam Đại Đồng bằng” diễn ra tại hội trường trung tâm, quy tụ nhiều nhà khoa học và lãnh đạo học thuật. Ông Krisztin Tibor, Chủ tịch Ủy ban Khu vực Szeged, khẳng định: “Hai thế kỷ làm việc kiên định và tạo ra giá trị của Viện Hàn lâm đã xây dựng nên niềm tin xã hội mà các nhà nghiên cứu được hưởng ngày nay.”

Ông cũng nhắc đến những thành tựu khoa học tiêu biểu gắn với Szeged, như giải Nobel của Karikó Katalin, cho thấy vị thế của thành phố trong cộng đồng khoa học quốc tế. Theo ông, chuỗi sự kiện lần này nhằm đưa khoa học đến gần hơn với công chúng, thể hiện sự đa dạng và phong phú của các lĩnh vực nghiên cứu.

Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Kosztolányi György nhấn mạnh di sản của Széchenyi István, đồng thời cho rằng khoa học ngày nay phải đối mặt với những thách thức mới như thực tế ảo và các vấn đề đạo đức. Trong khi đó, đại diện chính quyền thành phố khẳng định Szeged sẽ tiếp tục đồng hành cùng khoa học, bởi sự phát triển của đô thị gắn liền với tri thức và đổi mới.

Một trong những điểm nổi bật của hội nghị là bài giảng toàn thể của nhà toán học Lovász László với chủ đề “Đồ thị, dây cao su, đa diện”. Bằng cách trình bày gần gũi, ông đã đưa người nghe tiếp cận các khái niệm phức tạp của toán học hiện đại, đặc biệt là tô pô học – lĩnh vực nghiên cứu cấu trúc và mối liên kết giữa các thành phần của một hình dạng.

Ông giải thích rằng trong “hình học dây cao su”, các hình dạng có thể biến đổi mà không cần cắt rời, nên một khối lập phương và một hình cầu có thể được coi là tương đương. Từ đó, ông dẫn dắt đến lý thuyết đồ thị, nơi các đa diện được xem như mạng lưới gồm các đỉnh và cạnh, giúp giải quyết các bài toán trong khoa học máy tính và tối ưu hóa.

Đề cập đến định lý Euler, ông chỉ ra rằng với các đa diện thông thường, công thức giữa số đỉnh, mặt và cạnh luôn bằng 2, nhưng với Szilassi-poliéder, kết quả này bằng 0 do cấu trúc “có lỗ” của nó. Điều này cho thấy sự linh hoạt của toán học và khả năng mở rộng các quy tắc khi áp dụng những góc nhìn mới.

Triển lãm “trải nghiệm toán học” và sự kết nối nghệ thuật

Song song với hội nghị, triển lãm “Trải nghiệm toán học” được tổ chức tại trụ sở Ủy ban Khu vực Szeged, trưng bày các mô hình đa diện dạng “toroid” – những cấu trúc có lỗ, được tạo thành từ các mặt phẳng hình lục giác. Các tác phẩm được chế tác từ kim loại và giấy, mang đến cái nhìn trực quan về những khái niệm hình học phức tạp.

Triển lãm còn đưa ra các câu hỏi và bài toán tương tác, khuyến khích người xem suy nghĩ về cấu trúc và tính chất của các hình khối. Các mô hình từ bảy đến mười lăm mặt được giới thiệu, trong đó có cả cấu trúc 24 mặt hình chữ L từng trở thành biểu tượng của Đại học Nitra.

Theo phần thuyết minh, Szilassi-poliéder là một trường hợp đặc biệt duy nhất trong loại đa diện bảy mặt có tính chất mọi cặp mặt đều kề nhau. Phát hiện này đã mở ra những nghiên cứu mới trong khoa học máy tính, đồng thời chứng minh rằng toán học không chỉ là lý thuyết mà còn gắn liền với sáng tạo và ứng dụng thực tiễn.

Triển lãm được mở cửa đến giữa tháng 4/2026, tiếp tục thu hút công chúng đến khám phá thế giới toán học theo cách trực quan và sinh động.

Thẻ:

Bạn muốn học tập ở Hungary?

Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ bạn trên con đường du học

Bắt đầu ngay