Năm mươi năm sau khi tốt nghiệp tại Đại học Công nghệ và Kinh tế Budapest (BME), ông Trần Bá Thái – một trong những người tiên phong của cuộc cách mạng internet tại châu Á – đã trở lại ngôi trường xưa không chỉ để hồi tưởng, mà còn để trao đi. Từ chính tài sản cá nhân của mình, ông quyết định tài trợ 100.000 euro (tương đương khoảng 40 triệu forint) nhằm thành lập một quỹ học bổng hỗ trợ sinh viên Việt Nam và Hungary tại BME.
Từ ký ức chiến tranh đến khát vọng tri thức
Ông Trần Bá Thái từng là sinh viên của Khoa Điện BME, tốt nghiệp vào năm 1974. Khi ấy, ông đến Hungary theo chương trình học bổng do chính phủ Việt Nam lựa chọn, trong bối cảnh chiến tranh Việt Nam vẫn đang khốc liệt. Ông kể lại:
“Tôi đến từ miền Trung Việt Nam, nơi chiến tranh rất ác liệt. Trong lớp tôi, có hơn mười bạn đã ra chiến trường và không trở về. Được sang châu Âu học tập là một vinh dự lớn, và tôi luôn biết ơn cơ hội này.”
Đối với ông, những năm tháng học tập tại BME không chỉ là nền tảng nghề nghiệp, mà còn là cơ hội để sống trong một thế giới văn minh, tránh xa chiến tranh. Ông thừa nhận rằng nếu không có chuyến đi đó, có thể ông đã không còn sống. Vì vậy, giờ đây khi đã thành công, ông cảm thấy mình có trách nhiệm “trả lại những gì từng nhận được, không chỉ với đất nước mình, mà cả với Hungary.”
Một trong ba “người cách mạng công nghệ” hàng đầu châu Á
Sau khi tốt nghiệp, ông trở về Việt Nam và trở thành một trong những người đặt nền móng cho hạ tầng internet tại quê nhà. Ông là người sáng lập NetNam – một trong những nhà cung cấp internet đầu tiên ở Việt Nam – và hiện là Chủ tịch Hội đồng quản trị của công ty này.
Từng được tạp chí Asiaweek (thuộc Time Inc.) vinh danh là một trong ba nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất đến cuộc cách mạng công nghệ thông tin tại châu Á, ông Trần Bá Thái không chỉ là một doanh nhân thành đạt mà còn là hình mẫu cho thế hệ trí thức Việt Nam trưởng thành trong môi trường quốc tế.
Quỹ học bổng: kết nối quá khứ với tương lai
Ý tưởng về học bổng được khơi nguồn khi ông nhận được bằng vàng kỹ sư điện từ BME – phần thưởng dành cho cựu sinh viên tốt nghiệp cách đây 50 năm. Dù không thể có mặt tại buổi lễ trao bằng, nhưng điều đó đã thôi thúc ông nghĩ đến việc tri ân ngôi trường đã thay đổi cuộc đời mình.
Số tiền tài trợ sẽ được dùng để hỗ trợ học phí cho các sinh viên Việt Nam có hoàn cảnh khó khăn cũng như những sinh viên – Việt Nam hoặc Hungary – đang tham gia các dự án nghiên cứu xuất sắc trong các lĩnh vực do chính ông lựa chọn. Đây không chỉ là sự giúp đỡ tài chính, mà còn là lời khích lệ cho những bạn trẻ đang trên hành trình khám phá tiềm năng của chính mình.
Ông chia sẻ:
“Tôi muốn giúp các em vượt qua khó khăn, học cách làm việc nhóm và phát triển tinh thần khởi nghiệp. Trước khi nghỉ hưu, tôi cảm thấy có nghĩa vụ phải đóng góp cho xã hội – trong đó có Hungary.”
Trở lại mái trường xưa sau 50 năm
Cuối tháng 6 vừa qua, ông Trần Bá Thái cùng vợ (cũng là cựu sinh viên BME) và đoàn đại biểu doanh nghiệp đã đến thăm trường. Dù đã nửa thế kỷ trôi qua và nhiều khu giảng đường đã được thay mới, ông vẫn tìm lại được những ký ức thân quen, đặc biệt là tại Khoa Công nghệ điện tử – nơi hai vợ chồng từng theo học chuyên ngành.
Trong buổi ký kết tài trợ tại tòa nhà V1, ông đã nói vài lời bằng tiếng Hungary với chất giọng gần như không khác biệt so với người bản xứ – một minh chứng cho tình cảm gắn bó sâu đậm ông dành cho đất nước từng là nơi ông “bắt đầu lại” cuộc đời.
Khi được hỏi về vai trò của BME trong sự nghiệp, ông khẳng định:
“Tôi nghĩ trường đại học đóng vai trò lớn nhất trong những gì tôi đạt được. Không chỉ về mặt chuyên môn, mà còn về văn hóa và cách tư duy. Tôi từng làm nghiên cứu cùng hai sinh viên Hungary, chúng tôi là một nhóm rất ăn ý. Chính tinh thần đó tôi đã áp dụng suốt sự nghiệp mình.”
Một chương mới của tình hữu nghị giáo dục Việt – Hungary
Chuyến thăm không chỉ là cuộc hội ngộ sau nhiều thập kỷ, mà còn là một biểu tượng đẹp về sự kết nối giữa các thế hệ và giữa hai quốc gia. Trong suốt hành trình, ông Trần Bá Thái đã được ban lãnh đạo nhà trường tiếp đón nồng hậu và đưa tham quan các phòng thí nghiệm, khu học xá, cũng như các trung tâm nghiên cứu – nơi vẫn tiếp tục ươm mầm cho các kỹ sư tương lai.
Bằng việc trở thành nhà tài trợ của BME, ông không chỉ khẳng định mối liên hệ cá nhân bền chặt với ngôi trường này, mà còn góp phần duy trì dòng chảy tri thức giữa Việt Nam và Hungary. Như chính ông nói, “Bên cạnh Tổ quốc, BME và Hungary mãi là quê hương thứ hai trong trái tim tôi.”
Đây không chỉ là câu chuyện của một cựu sinh viên thành đạt, mà còn là thông điệp truyền cảm hứng cho thế hệ sau: học tập không chỉ để thành công cho riêng mình, mà còn để một ngày nào đó, quay lại và tiếp thêm sức mạnh cho những người đi sau.
