Ngày 15 tháng 5 năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong hành trình phát triển y học chính xác tại Hungary khi Đại học Khoa học Szeged (SZTE) chính thức khánh thành hai phòng thí nghiệm hiện đại tại Viện Giải phẫu bệnh của Trung tâm Lâm sàng Szent-Györgyi Albert. Đây là bước tiến chiến lược không chỉ trong lĩnh vực nghiên cứu mà còn trực tiếp phục vụ cho hoạt động khám chữa bệnh thường nhật.
Hai phòng thí nghiệm vừa được đưa vào hoạt động bao gồm Phòng thí nghiệm Trung tâm Giải trình tự và Trung tâm Chẩn đoán Bệnh lý Phân tử mang tên Ormos Jenő. Với tổng đầu tư gần 500 triệu forint, các đơn vị này được trang bị thiết bị hiện đại, cho phép giải trình tự hệ gen người ở cấp độ toàn bộ exom hoặc genome – công cụ chủ lực trong việc chẩn đoán chính xác và nhanh chóng các bệnh di truyền hiếm gặp, bệnh lý miễn dịch hoặc những trường hợp bệnh nặng ở trẻ sơ sinh, nơi mà thời gian là yếu tố then chốt quyết định sự sống còn.
Hướng tới cá nhân hóa điều trị và nâng tầm khu vực
Sự kiện khánh thành diễn ra trong không khí trang trọng với sự tham gia của nhiều lãnh đạo cấp cao của Đại học Szeged. Phó hiệu trưởng phụ trách chiến lược, GS. TS. Széll Márta, trong bài phát biểu của mình đã nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của di truyền học trong y học hiện đại. Bà so sánh việc hoàn thiện bản đồ gen người với kỳ tích đặt chân lên Mặt trăng – một bước ngoặt mang tính đột phá cho khoa học và nhân loại.
Đặc biệt, Phòng thí nghiệm Trung tâm Giải trình tự sẽ cung cấp nền tảng kỹ thuật cần thiết để xác định nhanh chóng nguyên nhân di truyền của nhiều loại bệnh, từ đó cho phép áp dụng liệu pháp điều trị cá nhân hóa hiệu quả. Các xét nghiệm như sinh thiết chất lỏng (liquid biopsy) hay phân tích khối u rắn (solid tumor) sẽ được thực hiện tại đây với chi phí thấp hơn và độ chính xác cao hơn nhờ vào hệ thống thiết bị mới và đội ngũ chuyên gia lành nghề.
Trung tâm Chẩn đoán Bệnh lý Phân tử Ormos Jenő, được cải tổ từ phòng tách chiết DNA trước đây của Viện Giải phẫu bệnh, sẽ tập trung vào các hoạt động chẩn đoán chuyên sâu, đặc biệt là trong lĩnh vực ung thư học lâm sàng. Việc hoạt động song hành với phòng giải trình tự giúp tạo nên một mô hình tích hợp giữa nghiên cứu và ứng dụng thực tế trong chẩn đoán.
TS. Fendler Judit, chánh văn phòng của trường, nhấn mạnh rằng chỉ trong một tuần, SZTE đã tổ chức hai buổi lễ khánh thành các cơ sở y tế – bao gồm trung tâm nghiên cứu do chính nhà khoa học đạt giải Nobel Karikó Katalin hỗ trợ trước đó. Theo bà, sự đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng và công nghệ “cutting-edge” thể hiện chiến lược rõ ràng nhằm đưa SZTE trở thành một điểm sáng của khoa học ứng dụng tại Trung Âu. Trường đang tích cực kết hợp AI và siêu máy tính để phân tích dữ liệu di truyền, đồng thời thúc đẩy hợp tác với các đối tác công nghiệp.
Góp phần nâng cao chất lượng điều trị và nghiên cứu lâm sàng
Theo GS. TS. Lengyel Csaba, Chủ tịch Trung tâm Lâm sàng Szent-Györgyi Albert, cơ sở mới này sẽ tạo ra sự thay đổi đáng kể trong công tác chăm sóc sức khỏe của khu vực. Thời gian chẩn đoán được rút ngắn đồng nghĩa với việc bệnh nhân có thể bắt đầu điều trị sớm hơn, tránh được các xét nghiệm không cần thiết và tăng khả năng điều trị thành công.
Giám đốc Viện Giải phẫu bệnh, TS. habil. Vörös András, gọi buổi lễ khánh thành là một “khoảnh khắc lịch sử”, đặc biệt dành cho những bệnh nhân ung thư không thể trực tiếp tham dự. Ông khẳng định, chính họ sẽ là những người được hưởng lợi lớn nhất từ các chẩn đoán phân tử chính xác, giúp bác sĩ chọn lựa phương án điều trị ung thư hiệu quả nhất, cá nhân hóa theo từng bệnh nhân.
Hệ thống mới không chỉ phục vụ người dân Szeged mà còn tạo nền tảng cho các hợp tác nghiên cứu trong nước và quốc tế. Các phòng thí nghiệm được xây dựng với tiêu chuẩn vô trùng nghiêm ngặt và sẽ trở thành đầu mối tham gia vào nhiều dự án nghiên cứu lớn. Ngoài ra, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để vận hành thiết bị cũng được xem là một phần trọng yếu trong chiến lược lâu dài của trường.
TS. Újfaludi Zsuzsanna, người phụ trách cơ sở vật chất, cho biết lễ khánh thành không chỉ là cột mốc của hiện tại mà còn mở ra nhiều tiềm năng phát triển mới cho tương lai. Sau khi cắt băng khánh thành, các chuyên gia đã bắt đầu vận hành hệ thống – đưa các thiết bị tiên tiến vào thực tế phục vụ bệnh nhân và nghiên cứu.
Đại học Szeged sẽ là trung tâm di truyền học ứng dụng hàng đầu khu vực
Hai phòng thí nghiệm mới được đưa vào hoạt động là minh chứng rõ rệt cho tầm nhìn chiến lược của Đại học Khoa học Szeged trong việc đưa khoa học vào phục vụ trực tiếp cộng đồng. Với việc kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu, chẩn đoán và điều trị, SZTE đang ngày càng khẳng định vị thế là một trung tâm y học chính xác tầm khu vực – nơi mà công nghệ, trí tuệ và nhân văn cùng hội tụ để mang lại hy vọng cho hàng ngàn bệnh nhân.
